ДИНА НҰРПЕЙІСОВА (1861-1955)

Қазақтың әйгілі күйші-композиторы, Қазақстанның Халық артисі Дина Кенжеқызы Нұрпейісова 1861 жылы Батыс Қазақстан облысы, Жаңақала ауданы, Бекетай құмында дүниеге келген. Жас кезінде-ақ Дәулеткерей, Мүсірәлі, Әлікей, Түркеш, Ұзақ, Есжан, Байжұма, Баламайсаң сияқты күйшілердің күйін нақышына келтіре тартып, «домбырашы қыз» атанған. Ел аузынан Дина қыздың даңқын естіген Құрманғазы Сағырбайұлы арнайы іздеп келіп, тыңдап, батасын берген.А. Жұбанов: «Дина домбыраны ерекше шебер тартады. Бұған дейін Құрманғазының, Дәулеткерейдің, басқа да халық сазгерлерінің күйлерін тартушылардың ішінен Динадай домбыра тілін білетін ешкім кездескен емес. Талантты домбырашы домбыра тартудың өзіндік жолын салып кетті» деп баға берді. Дина күйлерінің тақырыбы әр алуан. Күйшінің «Науысқы», «Әсемқоңыр», «Қара қасқа ат», «Бұлбұл», «Жігер», «Байжұма», «Кербез», «Он алтыншы жыл», «Тойбастар», «Ана бұйрығы», «Жеңіс» сияқты күйлері кең танымал. Күйші-композитор Дина Нұрпейісованың домбырасы – екі ішекті, жұмыр шанақты музыкалық аспап. Шанағы 7 бөліктен құралған. Бет тақтайында Жамбыл Жабаевтың суреті бар. Домбыраны атақты шебер Қамар Қасымов 1950 жылдары жасап, Дина Нұрпейісоваға сыйға тартты. 1965 жылы Дина Нұрпейісованың ұлы Мұрат Нұрпейісов аспапты сол кездегі Гурьев тарихи-өлкетану музейіне өткізген, ал 1981 жылы Өзбекәлі Жәнібековтың ықпалымен жәдігер Алматы қаласындағы Ықылас атындағы халық музыкалық аспаптар музейі қорына алынды.

ДИНА НУРПЕИСОВА (1861-1955)

Известный кюйши-композитор, Народный артист Казахстана Дина Нурпеисова родилась в 1861 году в местности Бекетай Жанакалинского района Западно-Казахстанской области. С ранних лет она прозвалась «Домбырашы кыз», виртуозно играя кюи Даулеткерея, Мусирали, Аликея, Туркеша, Узака, Есжана, Байжумы, Баламайсан. Услышав среди народа про популярность Дины, Курмангазы Сагырбайулы сам нашел ее и благословил.А. Жубанов о ней: «Дина очень искусно владеет домброй. До этого не было никого среди исполнителей кюев Курмангазы, Даулеткерея и других народных композиторов, кто как Дина смог бы виртуозно играть. Талантливая исполнительница основала свою технику исполнения».Темы кюев Дины разнообразны. Среди ее композиций широко известны кюи «Науысқы», «Әсемқоңыр», «Қара қасқа ат», «Бұлбұл», «Жігер», «Байжұма», «Кербез», «Он алтыншы жыл», «Тойбастар», «Ана бұйрығы», «Жеңіс».  Домбра Дины Нурпеисовой – двухструнный, каплевидной формы музыкальный инструмент. Корпус состоит из 7 частей. Дека орнаментирована и есть фото Жамбыла Жабаева. Эту домбру в 1950-х годах изготовил известный мастер Камар Касымов и подарил Дине. В 1965 году сын Дины Мурат Нурпеисов передал в фонда тогдашнего историко-краеведческого музея Гурьева, в 1981 году при содействии Узбекали Жанибекова наследие передали в Музей народных музыкальных инструментов имени Ыхласа.

DINA NURPEISOVA (1861-1955)

A famous kuishi composer, People's Artist of Kazakhstan Dina Nurpeisova was born in 1861 in the area Beketai, Zhanakala district of the West-Kazakhstan region. From her earliest years she was nicknamed “Dombyrashy kyz” virtuously playing the kuis of Dauletkerei, Musirali, Alikei, Turkesh, Uzak, Eszhan, Baizhuma, Balamaisan. Hearing among the people about the popularity of Dina Kurmangazy Sagyrbaiuly himself found her and blessed. Akhmet Zhubanov about her: “Dina very skillfully owns the dombra. Prior to that, there was no one among the performers of kuis Kurmangazy, Dauletkerei and other folk composers who like Dina could play virtuoso. A talented performer founded her own technique”.The themes of Dina’s kuis are varied. Her kuis “Nauysky”, “Asemkonyr”, “Kara kaska at”, “Bulbul”, “Zhiger”, “Baizhuma”, “Kerbez”, “On altynshy zhyl”, “Toibastar”, “Ana buirygy”, “Zhenis” are very popular. Dina Nurperisova’s dombra is a two-stringed, oval-shapedmusical instrument. The body consists of 7 parts. There is a photo of Zhambyl Zhabaev on a deck. This dombra was made in 1950s by a famous master Kamar Kasymov and given to Dina. In 1965 Dina Nurpeisova’s son Murat Nurpeisov transferred the instrument to the Guryev local history museum and in 1981 with the assistance of Ozbekali Zhanibekov was transferred to the Museum of folk musical instruments named after Ykhlas, located in the city of Almaty. Today the instrument is stored in the mentioned museum.