ЕСБАЙ БАЛҰСТАҰЛЫ (1842–1910).
Күйші-композитор Есбай Балұстаұлы 1842 жылы Атырау облысы, Қызылқоға ауданы, Қарабау ауылы маңындағы Саркөл деген жерде дүниеге келді. Халық арасында «Тазбала» деген лақап атпен танымал болған. Батыс Қазақстан күйшілік мектебінің өкілі, халқымыздың музыка өнерінде өзіндік орны бар күйші. Әкесі Балұста он саусағынан өнері тамған зергер, дәулескер домбырашы болған. Жастайынан әке-шешесінен жетім қалған Есбайды атасы Ерназар қолына алып, тәрбиелейді. Баланың домбыраға деген құмарлығын, ерекше қабілеті мен талабын байқаған атасы батасын беріп, күй тартуға рұқсат етеді.Есбайдың күйлері көп болған. Оның ішінде «Өтті-кетті», «Бөз төбе», «Ел айырылған», «Бөгелек», «Балықшы кемпір», «Кер бұқа» сынды күйлері нотаға түскен. Шығармаларының тақырыбы да сан алуан. Заманның сипаты, қоғамдағы өзгерістер мен ел басындағы ауыртпалықтар, бостандық аңсаған халықтың арманын толғаған шығармалармен бірге романтикалық, лирикалық күйлері де баршылық. «Айша», «Әләйім жалған», «Әңкі-Тәңкі», «Әулиенің ақ күйі», «Балықшы кемпір», «Бегім салы», «Бес қыздың бел шешпесі», «Боз төбе», «Бөгелек», «Бұлбұл ақжелең», «Бұлды құс», «Бір ақжелең», «Ел айырылған», «Жалды қара», «Жас түлек», «Жібек шалма», «Кеңес», «Кербес қыздың жүрісі-ай», «Кер бұқа», «Қара жорға», «Манатау», «Өмір сазы», «Өттің, дәурен», «Сарыкөл-самалым», «Сары алқа», «Сылаң-ақжелең», «Таздың күйі», «Тартыс», «Теріс баспай», «Теріс қақпай», «Шалқыма», «Шыбын қағар» т.б. күйлері бар. Есбай Балұстаұлының домбырасы – екі ішекті, 19 пернелі, жұмыр шанақты музыкалық аспап. Шанағы тұтас ағаштан шауып жасалған, мойны 7 жерден сүйекпен өрнектелген. Түсі – қоңыр. Темір дөңгелекті ілгіші бар. Есбай қайтыс болған соң аспапқа оның інісі Ізбасар ие болады, Ізбасардан соң қызы Кенжеге қалады. Кейіннен аспап Хаджи-Мұрат Қыдырбаевтың қолына өтеді. 1988 жылы Воронцов деген шебер реставрация жасап, бет тақтайын ауыстырған. 1989 жылы Хаджи-Мұрат Қыдырбаев жәдігерді Алматы қаласындағы Ықылас атындағы халық музыкалық аспаптар музейіне өткізген.
ЕСБАЙ БАЛУСТАУЛЫ (1842–1910).
Кюйши-композитор Есбай Балустаулы родился в 1842 году в местности Сарколь, около аула Карабау, Кызылкогинского района, Атырауской области. Среди народа был известен по прозвищу «Тазбала». Представитель школы кюя Западно-Казахстанской области, имеет особое место в музыкальном искусстве нашего народа. Его отец Балуста был умелым ювелиром, талантливым домбристом. Осиротевшего в раннем возрасте Есбая воспитал дедушка Ерназар. Увидев увлечение к домбре и талант у мальчика, дедушка дал ему благословение и разрешил играть на инструменте.Количество произведений Есбая велико. И среди них такие кюи, как «Өтті-кетті», «Бөз төбе», «Ел айырылған», «Бөгелек», «Балықшы кемпір», «Кер бұқа» написаны на ноты. Темы произведений самые разные. Помимо произведений, расскрывающие описание эпохи, изменения в обществе, ряд трудностей, которые постигли народ и мечту народа, жаждущего независимость, есть романтические и лирические кюи. Обрели широкую популярность кюи «Айша», «Әләйім жалған», «Әңкі-Тәңкі», «Әулиенің ақ күйі», «Балықшы кемпір», «Бегім салы», «Бес қыздың бел шешпесі», «Боз төбе», «Бөгелек», «Бұлбұл ақжелең», «Бұлды құс», «Бір ақжелең», «Ел айырылған», «Жалды қара», «Жас түлек», «Жібек шалма», «Кеңес», «Кербес қыздың жүрісі-ай», «Кер бұқа», «Қара жорға», «Манатау», «Өмір сазы», «Өттің, дәурен», «Сарыкөл-самалым», «Сары алқа», «Сылаң-ақжелең», «Таздың күйі», «Тартыс», «Теріс баспай», «Теріс қақпай», «Шажда қыз», «Шалқыма», «Шыбын қағар».Домбра Есбая Балустаулы – двухструнный, 19-ладовый музыкальный инструмент каплевидной формы. Инструмент сделан из цельного куска дерева. Гриф в 7 местах декорирован костью, сбоку имеется металлическое кольцо. Цвет коричневый. После смерти Есбая домбра была у его брата Избасара, после него у его дочери Кенже. Затем инструмент перешёл в руки Хаджи-Мурата Кыдырбаева. В 1988 году мастер Воронцов отреставрировал домбру, заменив деку. В 1989 году Хаджи-Мурат Кыдырбаев передал домбру в Музей народных музыкальных инструментов имени Ыхласа. Инструмент по сей день храниться здесь.
ESBAI BALUSTAULY (1842–1910).
A kuishi-composer Esbai Balustauly was born in 1842 in the Sarkol district, near the village of Karabau, Kyzylkoga district, Atyrau region. Among the people was known by the nickname “Tazbala”. A representative of the kui school of the West Kazakhstan region, has a special place in the musical art of our people. His father Balusta was a skilled jeweler, a talented dombra player. Esbai, who had become orphaned at an early age, was brought up by his grandfather Ernazar. Seeing the enthusiasm for the dombra and talent of the boy, the grandfather gave him a blessing and allowed him to play the kui.About 40 kuis of Esbai are known. And among them, such kyuis as “Otti-ketti”, “Boz tobe”, “El aiyrylgan”, “Bogelek”, “Balykshy kempir”, “Ker buka” are written on notes. Themes of his compositions are different. In addition to compositions describing the epoch, changes in society, a number of difficulties that have befallen the people and the dream of a people eager for independence, there are romantic and lyrical kuis. His kyuis: “Aisha”, “Alailim zhalgan”, “Anki-Tanki”, “Aulienin ak kuii”, “Balykshy kempir”, “Begim saly”, “Bes kyzdyn bel sheshpesi”, “Boz tobe”, “Bogelek”, “Bulbul akzhelen”, “Buldy kus”, “Bir akzhelen”, “El aiyrylgan”, “Zhaldy kara”, “Zhas tulek”, “Zhibek shalma”,“Kenes”, “Kezbez kyzdyn zhurisi-ai”, “Ker buka”, “Kara zhorga”,“Manatau”, “Omir sazy”, “Ottin, dauren”, “Sarykol-samalym”, “Sary alka”, “Sylan-akzhelen”, “Tazdyn kuii”, “Tartys”, “Teris baspai”, “Teris kakpai”, “Shazhda kyz”, “Shalkyma”, “Shybyn kagar”.Esbai Balustauly’s dombra is a two-stringed, 19-frets, oval-shaped musical instrument. The body was made from a single piece of wood. The neck is decorated with bones in 7 places. There is metal ring on the side. The color is brown. After the death of Esbai the instrument was left to his brother Izbasar, then to his daughter Kenzhe. Later the dombra was passed into the hands of Kadzhi-Murat Kydyrbaev. In 1989 Kadzhi-Murat Kydyrbaev transferred the dombra to the Museum of folk musical instruments named after Ykhlas, located in Almaty. Today the instrument is stored in the mentioned museumThe instrument was restored, the deck was replaced. Dombra was kept by Brother Izbasar and in 1989 was transferred to the museum. Today the instrument is stored in the Museum of folk musical instruments named after Ykhlas, located in the city of Almaty.