БІРЖАН ҚОЖАҒҰЛҰЛЫ (1834-1897).
Әйгілі әнші-композитор, ақын Біржан сал Қожағұлұлы 1834 жылы Ақмола облысының Еңбекшілдер ауданында дүниеге келген. Қазақтың дәстүрлі әншілік өнерін, халық музыкасын жаңа белеске көтерген ірі тұлға. Академик Ахмет Жұбанов: «Біржан – қазақтың халықтық музыка мәдениетінің алыбы. Оның әндерінің құндылығы, идеялық көркемдік мазмұны, тереңдігі, форма жағынан мүсінділігі біздің заманның музыка құрылысындағы оның алып отырған орнынан да белгілі. Оның әндері – өмірінің «жыл жазбалары» деуге болады. Өмірін демократиялық өнер жолына сарп еткен, өктемдікпен, жүгенсіздікпен әні, өлеңі арқылы күресін соңғы демі біткенге дейін жүргізіп келген өнер қайраткері, азамат Біржанның аты қазақ музыкасының тарихында алтынмен жазылады» деп баға берді. Біздің заманға Біржан салдың 60-қа жуық әні жеткен. Олардың тақырыбы әртүрлі. Оның «Айтбай», «Адасқақ», «Жамбас сипар», «Жонып алды», «Алтын балдақ», «Көкек», «Жанбота», «Теміртас», «Ғашығым», «Қаламқас», «Ләйлім шырақ», «Ақтентек» сияқты әндері дәстүрлі қазақ әндерінің классикалық үлгілері ретінде қазақ мәдениетінің алтын қорына енді. Біржан салдың домбырасы – екі ішекті, 11 пернелі, қалақша пішінді музыкалық аспап. Мойны ұзын, шанағы тұтас ағаштан шауып жасалған. Дыбыс ойығы үш бұрышты. Зерттеушілердің пікірінше, Біржан сал Қожағұлұлы домбырасын 1885 жылы жасатып, өмірінің соңына дейін ұстаған. Дүние салар шағында Біржан сал домбырасы мен өзге де мұрасын қарындасы Хадишаға тастап кетеді. Жиені бар дүниені көзінің қарашығындай сақтап, 1943 жылы жазушы, қоғам қайраткері Әшімбек Бектасовқа табыстайды. Аманат ретінде тапсырылған жәдігерді өнер жанашыры жөндеуден өткізіп, 1981 жылы Алматы қаласындағы Ықылас атындағы халық музыкалық аспаптар музейіне өткізді.
БИРЖАН САЛ КОЖАГУЛУЛЫ (1834-1897).
Известный певец, композитор, поэт Биржан сал Кожагулулы родился в 1834 году в Енбекшилдерском районе Акмолинской области. Личность, которая подняла на новый уровень традиционное песенное искусство и народную музыку казахов.Академик Ахмет Жубанов писал о нём: «Биржан – крупная личность в казахской народной музыкальной культуре. Значимость его в современном музыкальном строе известна по ценности, идейному содержанию, глубине, изящности формы его песен. Его произведения – «летопись» его жизни. Имя деятеля культуры Биржана, который посвятил жизнь демократическому искусству и боролся с игом, невоспитанностью посредством песен, будет записано золотыми буквами в истории казахской музыки».До наших дней дошли около 60 песен Биржана. Их темы разнообразны. Его песни «Айтбай», «Адасқақ», «Жамбас сипар», «Жонып алды», «Алтын балдақ», «Көкек», «Жанбота», «Теміртас», «Ғашығым», «Қаламқас», «Ләйлім шырақ», «Ақтентек» вошли в золотой фонд казахской культуры как классические образцы традиционных казахских песен.Домбра Биржан сала – двухструнный, имеет 11 ладов, совкообразной формы. Гриф длинный, корпус сделан из цельного куска дерева. Звуковое отверстие треугольное. По мнениям исследователей, Биржан заказал домбру в 1885 году и пользовался им до конца своих дней. Перед смертью Биржан оставил свою домбру и все свое имущество в наследство своей сестре Хадише. Его племянница хранила все его вещи как зеницу ока и в 1943 году передала их писателю, общественному деятелю Ашимбеку Бектасову. Он реставрирует вещи, данные ему на хранение, и в 1981 году передал в музей. Домбра на сегодняшний день хранится в Музее народных музыкальных инструментов имени Ыхласа.
BIRZHAN KOZHAGULULY (1834-1897)
A famous singer, composer, poet Birzhan sal Kozhagululy was born in 1834 in Enbekshilder district of Akmola region. He is a personality who raised to the new level the traditional song art and folk music of the Kazakhs.Academician Akhmet Zhubanov wrote about him: “Birzhan is a major personality in the Kazakh folk musical culture. Its significance in the modern musical system is known for its value, ideological content, depth, elegance of the form of its songs. His works are a “chronicle” of his life. The name of a cultural figure, Birzhan, who dedicated his life to democratic art and fought against the imperiousness, bad manners through songs, will be written by gold letters”. About 60 songs of Birzhan have reached our days. Their topics are varied. His songs “Aitbai”, “Adaskak”, “Zhambas sipar”, “Zhonyp aldy”, “Altyn baldak”, “Kokek”, “Zhanbota”, “Temirtas”, “Gashygym”, “Kalamkas”, “Lailim shyrak”, “Aktentek” entered the golden fund of Kazakh culture as classic examples of traditional Kazakh songs.Birzhan sal’s dombra is a two-stringed, 11-frets, shovel-shaped musical instrument. The neck is long; the body was made of a single piece of wood. The sound hole is triangular. According to researchers, Birzhan ordered this dombra in 1885 and used it until the end of his days. Before his death, Birzhan left his dombra and all his property in inheritance to his younger sister Khadisha. His nephew kept all his belongings as the apple of his eye and in 1943 gave them to the writer, public figure Ashimbek Bektasov. He restored the instrument given to him for storage and in 1981 transferred it to the Museum of folk musical instruments named after Ykhlas, located in Almaty. Today the instrument is stored in the mentioned museum.